و فسق و فجور آن بالاتر و بيشتر باشد شقاوت او زيادتر مىشود و خداوند اشقى را در اين سورهء مباركه معرفى ميفرمايد : [ سوره الليل ( 92 ) : آيه 16 ] الَّذِي كَذَّبَ وَ تَوَلَّى ( 16 ) تكذيب انبياء مىكند در دعوت بتوحيد مدعى شرك مىشود در رسالت ، منكر مىشود قيامت را قبول ندارد و اين هم مراتبى دارد اگر يك حكم از احكام الهى را منكر شود و لو تمام انبياء و اوصياء و كتب آسمانى و احكام الهيه را معترف باشد ، يا يك ضرورى دين يا ضرورى مذهب را منكر شود ، يا يك بدعتى در دين احداث كند ، يا يكى از مقدسات دين را اهانت كند ايمان ميرود و شقاوت پيدا مىكند و از اين دو آيه صريحا استفاده مىشود كه اگر كسى با ايمان رفت و لو آلوده بمعاصى باشد نجات پيدا مىكند زيرا كلمهء استثناء منحصر مىكند به اشقى و معرفى مىكند به مكذب و معرض كه معنى تولى است اعراض از حق و از دين كه همان غير مؤمن باشد . [ سوره الليل ( 92 ) : آيه 17 ] وَ سَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى ( 17 ) و زود باشد تجنب و دورى بجويد آن نار افروخته را شخص اتقى ، و مكرر مراتب تقوى را تذكر داده‌ايم كه اولين مراتب تقوى از عقايد فاسده و مذاهب باطله و طرق ضاله است كه مرادف با ايمان است ثم از اخلاق رذيله و صفات خبيثه و ملكات قبيحه ، ثم از معاصى كبار ثم از كليهء معاصى ثم از دنيا زايد بر موارد لزوم و ممدوح تا رسد از ترك اولى و هر مرتبه اتقى از ما دون است ولى در آيه معرفى ميفرمايد اتقى را : [ سوره الليل ( 92 ) : آيه 18 ] الَّذِي يُؤْتِي مالَهُ يَتَزَكَّى ( 18 ) زكات مال خود را ميدهد . و ذكر زكات از باب مثال است مطلق حقوق واجبه را ميگيرد بقرينه يتزكى كه مالش را پاك مىكند چون اگر امتناع كرد تصرف در آن مال حرام است و تا حقوقش را بيرون نكند نميتواند به هيچ مصرفى صرف كند ، آن هم كه اخراج مىكند قربة الى اللَّه و خالصا لوجه اللَّه باشد چون عبادت است و شرط صحتش قربت و خلوص است ، و منت بر ذوى الحقوق نگذارد و حق منت هم ندارد